Hükümlülerin Gözlemi
Hükümlüler, durumlarına uygun kurumlara ayrılması, diğer bir deyişle, gruplandırılması amacıyla gözleme (müşahedeye) tabi tutulurlar. Böylece hükümlü hakkındaki infaz rejimi de belirlenmiş olur. Söz konusu gözlem, gözlem ve sınıflandırma merkezlerince yapılır (CGTİHK m.13/1).
Gözlem, bir kimsenin durumunun her yönüyle ve dikkatle araştırılması faaliyeti olarak tanımlanabilir. Aşağıda da görüleceği üzere gözlem esas itibariyle bireyselleştirmenin bir gereği ve koşuludur.
Öte yandan infaz kuramlarındaki çeşitlenme hükümlülerin gözleminin gerekliliğini artırmaktadır. Zira hükümlünün hangi kuruma konulacağı iyi belirlenmelidir ki, infazdan beklenen sonuç alınabilsin. Bununla birlikte ülkemizde gözlem ve sınıflandırma merkezlerinin tam olarak kurulamadığı, hükümlülerin sınıflandırılması ve gruplara ayrılması işleminin yapılamadığı ve cezaevlerinin güvenlik standartlarının belirlenemediği haklı olarak ifade edilmektedir.
Gözlem ve Sınıflandırmada Hükümlü Açısından Ele Alınacak Hususlar
Hükümlülerin gözlem ve sınıflandırılması şu esaslara göre yapılır (CGTİHK m.23/1 a):
• Hükümlülerin kişisel özellikleri,
• bedensel, aklî ve sağlık durumları,
• suç işlemeden önceki yaşamları, sosyal çevre ve ilişkileri, sanat ve meslek faaliyetleri,
• ahlâkî eğilimleri,
• suça bakış açıları,
• hükümlülük süreleri ve
• suç türleri
belirlenerek, durumlarına uygun infaz kurumlarına ayrılmaları ve bunlara göre saptanacak infaz ve iyileştirme rejimi; gözlem, inceleme ve değerlendirme yöntemiyle çalışan gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yapılır.
Hükümlüler, işledikleri suç tiplerine, gösterdikleri eğilimlere, tutum ve davranışları nedeniyle sıkı gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekip gerekmediğine göre
• yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya
• normal güvenlikli ceza infaz kurumlarına veya
• açık ceza infaz kurumlarına gönderilirler.
Öte yandan, gözlem sonunda, gözlem merkezi hükümlüye ait dosyayı, görüşü ile birlikte Adalet Bakanlığına gönderir. Gözlem sonucuna göre hükümlünün gönderileceği infaz kurumu Bakanlıkça belirlenir (CGTİHK 23/1 g).
Gözlem ve Sınıflandırma Merkezlerinde Bulunması Gereken Görevliler
Bu merkezlerde; mümkün olduğunca kriminoloji, penaloji, davranış bilimleri, adalet psikolojisi veya ceza hukuku alanında bilgi ve deneyime sahip yöneticiler, psikiyatri uzmanı, hekim, adlî tıp uzmanı, psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı ve öğretmen gibi uzman görevliler ile diğer kurum görevlileri bulundurulur (CGTİHK 23/1 b). Hükümde ayrıca herhangi bir alanda uzmanlıkları bulunmayan hekimden de söz edilmesi eleştirilmelidir. Zira adlî tıp uzmanı ve psikiyatri uzmanı da hekimdir.
Kadın, çocuk ve genç hükümlüler ile ilgili gözlem ve sınıflandırma, gerekli görülen yer veya bölgelerdeki ayrı gözlem ve sınıflandırma merkezlerinde veya bunların noksanlığı hâlinde kadın, çocuk ve kadın ve erkek gençlik kapalı ceza infaz kurumlarının bu hizmete ayrılan bölümlerinde yerine getirilir (CGTIHK 23/1 c).
Gözlemin Şekli
Hükümlülerin gözlemleri, gözlem kurulunca kuruma kabul tarihinden başlayarak tek kişilik odalarda yapılır. Ancak kurumun tek kişilik odası bulunmaması veya kısıtlı sayıda olması durumunda tahsis edilmiş özel bölümlerinde de yapılabilir (CGTIHK 23/1 d).
Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis ve Müebbet Hapis Cezalarına veya İki Yıldan Fazla Süreli Hapis Cezasına Mahkûm Olanların Gözlemi
Ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis veya iki yıldan fazla süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, haklarında uygulanacak rejimi ve gönderilmeleri gereken infaz kurumunu ve bu maksatla kişisel ve sosyal özelliklerini belirlemek için Kanunda gösterilen esaslar uyarınca gözleme tâbi tutulurlar. Gözlem süresi altmış günü geçemez (CGTIHK 23/1 e). Söz konusu altmış günlük gözlem süresi uzun bulunarak eleştirilmektedir. Gerçekten Adlî Tıp Kurumu’nda psikiyatri hastalarının tanısının tam olarak ortaya konabildiği gözlem işleminde dahi süre 21 gün iken, buradaki 60 günlük süre çok uzundur. Bu süre en fazla 10 iş günü olarak önerilebilir.
Gözleme Tabi Tutulmayacak Hükümlü
Gözleme tabi tutulmayacak hükümlüleri üç grupta toplamak mümkündür (CGTIHK m.23/1-3):
• Hükümlü; kişiliğine, sair hâllerine, suçun işlenmesindeki özelliklere göre gerektiğinde gözleme tâbi tutulmayabilir.
• Askerî cezaevleri ve buralarda cezaları infaz olunan hükümlüler gözleme tabi tutulmaz.
• Kısa süreli hapis cezalarına mahkûm olanlar gözleme tâbi tutulmazlar.
Hükümlülerin Gruplandırılması
Hukukumuzda hükümlüler şu gruplara ayrılır (CGTIHK m.24/1):
1. İlk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadî suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler,
2. Aklî ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler,
3. Tehlike hâli taşıyanlar,
4. Terör suçluları,
5. Suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular.
Hükümlüler ayrıca;
• yaşları,
• hükümlülük süreleri ve
• suç türleri
itibariyle de gruplandırılırlar (CGTİHK m.24/2).
KAYNAK: www.puuny.com
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder