Yürürlükteki Türk hukuku’nda ihâlenin tanımı iki ayrı yasa tarafından, kendi uygulama alanları açısından yapılmıştır. 2886 sayılı Devlet İhâle Kanununun 4.mad-desinde ve 4734 sayılı Kamu İhâle Kanununun 4. maddesinde ihâle kavRamı benzer şekilde tanımlanmıştır. Türk idâre hukuku öğretisinde ihâle kavRamı, “idârenin görev alanma giren hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, karşılığı idâre tarafından ödenmek üzere gerekli mal ve hizmetlerin alınmasına veya bir işin yasada öngörülen usul kurallarına uymak suretiyle oluşturulan rekabet ortamı içerisinde katılan adaylardan en uygun teklifi sunan özel bir kişiye yaptırılmasına yönelik olan sözleşmelerin oluşum süreci” olarak tanımlanmıştır (Kutlu, 1997, s.76).
İhâleye İlişkin Temel İlkeler
İhâleye egemen olan ilkeler, 2886 ve 4734 sayılı Yasaların hükümleri bir arada değerlendirilerek açıklanacaktır. Bu ilkeler şunlardır: Açıklık veya saydamlık ilkesi, yarışma ilkesi, uygun bedel ilkesi, ihâleye katılacaklarda belli yetenek ve koşulların aranması ilkesi, yaklaşık maliyetin önceden hesaplanması ve gizli tutulması ilkesi, eşik değer ilkesi, eşit muamele ilkesi, kamuoyu denetimi ilkesi ve 4734 sayılı Yasada öngörülen diğer ilkeler.
¡hâlede Uygulanan Yöntemler
İdârenin yaptığı ihâlelerde uygulanan yöntemleri, ihâlenin tâbi olduğu yasaya göre belirlemek gerekir.
2886 sayılı Devlet İhâle Kanununa Göre İhâle Yöntemleri
Satım, kira, tRampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisine ilişkin ihâle işlemleri, 2886 sayılı Kanunda belirtilen yöntemlerden birine göre yapılabilir. Ancak, 2886 sayılı Yasada belirtilen ihâleye konu olan işlemler bu sayılanlardan ibaret değildir. Diğerlerinde bu Kanunda öngörülen yöntemlerin uygulanma olasılığı, 4734 sayılı Yasa ile ortadan kaldırılmıştır. Devlet İhâle Kanununda öngörülen ihâle yöntemleri şunlardır: Kapalı teklif yöntemi, belli istekliler arasında kapalı teklif yöntemi, açık teklif yöntemi ve pazarlık yöntemi.
4734 sayılı Kamu İhâle Kanununa Göre İhâle Yöntemleri
Idârenin ihtiyaç duyduğu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihâlelerinde, işin niteliğine göre 4734 sayılı Kanunda belirtilen yöntemlerden herhangi birisi uygulanacaktır: Açık ihâle yöntemi, belli istekliler arasında ihâle yöntemi, pazarlık yöntemi, doğrudan temin yöntemi ve tasarım yarışmaları yöntemi.
4734 sayılı Kanuna Göre İhâle Yöntemleri
1. Açık İhâle Yöntemi:
Bütün isteklilerin teklif verebildiği yöntemdir.
Devlet İhale Kanunu ve Kamu İhale Kanununa göre ihalelere uygulanacak yöntemler nelerdir?
İhâle İşlemlerinin Aşamaları
İhâle işlemlerinin aşamalarını da tıpkı ihalede uygulanan yöntemlerde olduğu gibi ihalenin tâbi olduğu yasaya göre belirlemek gerekir.
2886 sayılı Kanununa Göre İhâle İşlemlerinin Aşamaları Hazırlık Aşaması
Satım, kira, tRampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisine ilişkin ¡hâlelerin hazırlık aşamasına ilişkin hükümler, 2886 sayılı Kanunun 9. maddesi ile 27. maddesi arasında düzenlenmiştir. Ihâlenin hazırlık aşaması; tahmin edilen bedelin belirlenmesi, onay belgesinin hazırlanması, ihâle ile ilgili şartnamelerin düzenlenmesi ve isteyenlere verilmesi, ihâle komisyonunun kurulması ve çalışmaya başlaması, ihâle işlem dosyasının düzenlenmesi, ihâlenin ilanı, tekliflerin açılma zamanının belirlenmesi, geçici teminatların kabul edilmesi konularını kapsamaktadır.
2. Belli İstekliler Arasında İhâle Yöntemi: Yapılacak ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verebildiği bir yöntemdir. Bu yöntem, işin niteliği gereği uzmanlık gerektirmesi durumunda açık ihâle yönteminin uygulanamadığı hâllerde uygulanmaktadır.
3. Pazarlık Yöntemi: Açık ihâle veya belli istekliler arasında ihâle yöntemi ile yapılan ihâle sonucunda teklif çıkmaması; savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması üzerine ihâlenin acil olarak yapılmasının zorunlu olması gibi durumlarda uygulanan bir yöntemdir.
Uygun Bedelin Sağlanması Aşaması
İhâle komisyonu, en uygun bedeli önereni belirler ve harcamaya yetkili üstün onayına sunar. Bu aşamada, özel hukuk kişisi, tek yanlı olarak idâreye karşı yükümlülük altına girer. Kamu İhâle Kanununun 28. maddesine göre artırmalarda uygun bedel, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseğidir. Eksiltmelerde ise uygun bedel, tahmin edilen bedeli geçmemek şartı ile, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenidir.
Sözleşmenin Yapılması Aşaması
Idârenin onayından sonra belli bir süre içinde, idâre ve ihâleyi alan (müteahhit) sözleşmeyi yapmak zorundadır. Taraflar bu yükümlülüklerini yerine getirmezlerse, ihâle bozulur.
Sözleşmenin Yürütülmesi Aşaması
Taraflar yükümlülüklerini sözleşmeye uygun ve karşılıklı olarak yerine getirirler. İdâre sözleşmede tek yanlı bazı değişiklikler yapabilir.
4. Doğrudan Temin Yöntemi:
4734 sayılı Kanunun 22. maddesinde belirtilen hâllerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan teminini sağlamuya yönelik bir yöntemdir.
5. Tasarım Yarışmaları Yöntemi: idâreler gerekli gördükleri mimarlık, mühendislik, kentsel tasarım projeleri, şehir ve bölge planlama ile ilgili bir plan veya tasarım projesi elde edilmesine yönelik olarak, ilgili mevzutında belirlenecek usûl ve esaslara göre rekabeti sağlayacak şekilde ilân yapılmak suretiyle, jüri tarafından değerlendirme yapılmak üzere ödüllü veya ödülsüz yarışma yaptırabilir.
Uyuşmazlıkların Giderilmesi Aşaması
Sözleşme yapılana kadar yapılan işlemler idârî nitelikte olduğu için bu aşamadaki uyuşmazlıklar idârî yargıda çözümlenecektir. Sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar ise genelde özel hukuk alanına girdikleri için adlî yargıda çözümlenir.
4734 sayılı Kamu İhâle Kanunu Kapsammdaki ¡hâlelerin Aşamalar
ihâle Komisyonu: idarenin, ihâle ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi (ihâle yetkilisi) veya kurulunun görevlendireceği en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan komisyondur.
Hazırlık Aşaması
îhâlesi yapılacak her işin yaklaşık maliyeti idâre tarafından hesaplanır. Bundan sonra, yine idâre tarafından ihâle onay belgesi hazırlanır ve kurulan ihâle komisyonuna verilir. En az beş kişiden kurulan ihâle komisyonu, ihâle ile ilgili işleri yürütür. Komisyon, ihâlenin idârî ve teknik şartnamelerini hazırlar. İhâle ve ön yeterlilik ilanlarını yapar.
Tekliflerin Açılma ve Değerlendirme Aşaması
4734 sayılı Kanunun 36. maddesine göre teklifler ihâle dokümanında belirtilen ihâle saatine kadar idâreye verilir. İhâle komisyonunca ihâle dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihâleye başlanır. İhâle komisyonu teklif zarflarını almış sırasına göre inceler. 4734 sayılı Kanunun 30. maddesinin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde almış sırasına göre açılır. Tekliflerin açılması aşamasında, istekliler ile teklif fiyatları açıklanırken, yaklaşık maliyet tutarı da açıklanır. İhâle komisyonunun değerlendirmesi sonucunda ihâle, ekoNomik açıdan en uygun teklifi veren istekli üzerinde bırakılır. İhâle, komisyonun gerekçeli kararı ile birlikte, ihâle yetkilisinin onayına sunulur.
Sözleşmenin Yapılması Aşaması
4734 sayılı Kanunun 41. maddesine göre; ihâle sonucu, ihâle kararının ihâle yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihâle üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihâleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhâle kararının ihâle yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. İhâle üzerinde bırakılan istekli, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması için davet edilir. Taraflar sözleşmeyi imzalamazlarsa ve bu konudaki yükümlülüklerini yerine getirmezlerse, ihâle bozulur.
İhâle Sonucunun Bildirimi Aşaması
Kamu İhâle Kanununun 47. maddesine göre; Bu Kanun kapsamında yer alan idârelerin yapım işleri ile mal ve hizmet alımlarmm sonuçları, aynı Kanunun 42. maddesine göre gönderilenler hariç, en geç on beş gün içinde Kamu İhâle Kuru-muna bildirilir. Bu sonuçlardan yasa kapsamındaki ihâlelere ilişkin olanlar Kurum tarafından Kamu İhâle Bülteninde yayımlanır.
Uyuşmazlıkların Giderilmesi Aşaması
4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihâlelerde ortaya çıkan uyuşmazlıklar, idâri aşama ve yargısal aşama olmak üzere iki aşamada giderilir.
İdâri Aşama
4734 sayılı Kamu îhâle Kanunun 54. maddesine göre; ihâle sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğRamasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idârî başvuru yollarıdır. Başvurular üzerine ihâleyi yapan idâre veya Kamu îhâle Kurumu tarafından gerekçeli olarak aşağıdaki olasılıklara göre karar verilir: 1) îhâle sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek biçimde bir hukuka aykırılık tespit edilirse, ihâlenin iptaline karar verilir. 2) îhâleyi yapan idâre tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihâle sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlemin belirlenmesine, karar verilir. 3) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kamu îhâle Kurumunun görev alanında bulunmaması hâllerinde başvurunun reddine karar verilir.
Yargısal Aşama
4734 sayılı Kamu îhâle Kanununun 57. maddesi, “şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür” hükmünü içermektedir. Yasada aksine hüküm olmadığı için bu aşamadaki uyuşmazlıklar, idârî yargı yerlerinde açılacak davalarda karara bağlanacaktır. Sözleşme yapıldıktan sonraki aşamada çıkan uyuşmazlıklarda ise görevli yargı yeri, imzalanan sözleşmenin idârî sözleşme veya özel hukuk sözleşmesi olup olmadığına göre belirlenecektir.
KAYNAK: www.puuny.com
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder